تحریریه اتومدیا 
بازار قطعات یدکی خودرو در روزهای اخیر و همزمان با کاهش نسبی نرخ ارز، نشانههایی از ثبات و آرامش مقطعی را تجربه کرده است. کاهش نوسانات ارزی تا حدی از فشار قیمتی بر بازار کاسته، اما فعالان این حوزه معتقدند این وضعیت پایدار نیست و مشکلات ریشهای همچنان پابرجاست.
به گفته فعالان بازار، چالش اصلی از جایی آغاز میشود که طی دو سال گذشته، خودروهای وارداتی بهصورت محدود و تدریجی وارد کشور شدهاند و اکنون به دست مصرفکنندگان رسیدهاند، اما بازار قطعات یدکی و شبکه خدمات پس از فروش، آمادگی لازم برای پشتیبانی از این خودروها را ندارد.
یکی از فروشندگان قطعات یدکی در این باره میگوید: «در گذشته، ورود قطعات اولیه به بازار نشانهای از ورود یک خودروی جدید بود و ما میتوانستیم برای تامین قطعات برنامهریزی کنیم؛ اما حالا خودرو وارد شده و مصرفکننده با نبود قطعه مواجه است.»
شکاف واردات خودرو و خدمات پس از فروش
این وضعیت نشاندهنده شکاف جدی میان فرآیند واردات خودرو و زیرساخت خدمات پس از فروش است. در شرایط فعلی، بسیاری از واردکنندگان بدون الزام قانونی برای تامین قطعات یا ایجاد شبکه خدمات پس از فروش، تنها اقدام به واردات خودروی نهایی کردهاند. در نتیجه، خریداران ناچارند برای تهیه قطعات یدکی، شخصاً به بازارهای خارجی، بهویژه کشورهای حاشیه خلیج فارس مراجعه کنند؛ مسیری پرهزینه و زمانبر.
این روند، علاوه بر تحمیل هزینههای مالی و روانی به مصرفکننده، زمینه شکلگیری بازار ثانویه و غیررسمی قطعات یدکی با قیمتهای غیرمتعارف را فراهم کرده است.
نقش کمرنگ سیاستگذاری و نظارت
از منظر سیاستگذاری، وزارت صنعت، معدن و تجارت تاکنون تمرکز خود را بر صدور مجوز واردات خودرو قرار داده و الزام مشخص و اجرایی برای تضمین تامین قطعات و ارائه خدمات پس از فروش از سوی واردکنندگان ایجاد نکرده است. همین خلأ نظارتی باعث شده بازار قطعات یدکی، حتی در دورههای آرامش نسبی، بازاری شکننده و مستعد نوسانات شدید باشد.
پیامدهای ساختاری کمبود قطعات خودروهای وارداتی
کارشناسان معتقدند تداوم این روند میتواند پیامدهای جدی برای بازار خودرو و مصرفکنندگان به همراه داشته باشد، از جمله:
- افزایش هزینههای نگهداری خودرو: کمبود قطعات یدکی، تعمیر و نگهداری خودروهای وارداتی را دشوار و پرهزینه میکند.
- تضعیف اعتماد مصرفکننده: مشکلات تامین قطعه و خدمات پس از فروش میتواند اعتماد خریداران به بازار خودروهای وارداتی را کاهش دهد.
- رشد بازار غیررسمی و سیاه قطعات: نبود عرضه رسمی، زمینهساز فعالیت واسطهها و افزایش قیمتها در بازار غیرشفاف میشود.
- کاهش بهرهوری سرمایهگذاری واردکنندگان: خودروهایی که بدون پشتیبانی خدماتی وارد میشوند، ارزش افزوده و عمر مفید مورد انتظار را نخواهند داشت.
راهکارهای پیشنهادی برای ساماندهی بازار قطعات یدکی
کارشناسان و فعالان بازار برای جلوگیری از بروز بحران در حوزه خدمات و قطعات خودروهای وارداتی، چند راهکار کلیدی را پیشنهاد میکنند:
- الزام قانونی واردکنندگان خودرو: صدور مجوز واردات منوط به ارائه برنامه عملیاتی مشخص برای تامین قطعات و خدمات پس از فروش شود.
- تقویت تولید داخلی قطعات یدکی: حمایت از تولیدکنندگان داخلی برای ساخت قطعات خودروهای وارداتی و کاهش وابستگی به واردات.
- ساماندهی و شفافیت عرضه قطعات: ایجاد سامانه ثبت سفارش و توزیع قطعات برای هماهنگی عرضه و تقاضا.
- نظارت مؤثر وزارت صمت: پیگیری تعهدات واردکنندگان، ثبت شکایات مصرفکنندگان و اعمال جریمه در صورت تخلف.
- توسعه خدمات پس از فروش رسمی و خصوصی: ایجاد رقابت سالم، تعیین استانداردهای کیفیت و افزایش دسترسی مصرفکنندگان به خدمات مطمئن.
- مدیریت تقاضای آینده: برنامهریزی برای تامین قطعات متناسب با حجم واردات و جلوگیری از واردات بیبرنامه خودرو.
کارشناسان هشدار میدهند در صورت بیتوجهی به این الزامات، بازار اگرچه در کوتاهمدت آرام به نظر میرسد، اما در بلندمدت با کمبود شدید قطعات، افزایش قیمتها و نارضایتی گسترده مصرفکنندگان مواجه خواهد شد.
منبع: ایران جیب
مطالب پیشنهادی
دیدگاه شما؟